Ondraszek

W skrócie

Kompozytor: Stanisław Hadyna
Rok powstania: prawdopodobnie pierwsza połowa lat 50. XX wieku
Związane z: działalnością Zespół Pieśni i Tańca Śląsk
Wykonanie: Marek i Wacek

O utworze

● Utwór stylizowany na ludowy, inspirowany folklorem śląskim i beskidzkim.
● Utwór nawiązuje do postaci legendarnego zbójnika Ondraszka — symbolu wolności, odwagi
i góralskiego ducha.
● Charakter: energiczny, rytmiczny, ludowy, pełen przestrzeni i górskiego klimatu.
● Muzyka Stanisława Hadyny łączy siłę, rytm i górski charakter, tworząc opowieść o wolności i odwadze.

Kim był Ondraszek?

● Ondraszek najpewniej był postacią historyczną.
● Ondraszek (Ondráš / Andrzej Szebesta lub Fuciman) nie jest tylko legendą.
Według źródeł urodził się około 1680 roku w Janowicach koło Frydka i naprawdę działał jako zbójnik
w Beskidach. Zginął w 1715 roku.
Z czasem ludzie zaczęli widzieć w nim beskidzkiego „Robin Hooda” — obrońcę biednych
i symbol wolności.
Ondraszek był synem wójta z Janowic i jego żony Doroty. Zginął zdradzony przez swojego towarzysza.
Legenda mówi, że Ondraszek został zabity przez członka własnej bandy — Juraszka / Jurę Fucimana — podczas libacji w karczmie.
Towarzysz chciał zdobyć nagrodę za jego głowę.

✧ ─── ✧

● Pieśń Hadyny ma ciekawą genezę.
Stanisław Hadyna wspominał, że inspiracją do pieśni był halny wiatr w Beskidach i obraz dziewczyny wołającej Ondraszka o pomoc. Ta scena mocno go poruszyła i wpłynęła na klimat utworu.
Legenda Ondraszka ma swoje korzenie w prawdziwej historii.

Kilka słów ode mnie

W przeciwieństwie do „Pieśni Solvejgi”, w „Ondraszku” od pierwszych dźwięków czuć wyraźną, silną męską energię.
To utwór mocny, wyrazisty i pełen charakteru.
Słychać w nim nie tylko melodię, ale też opowieść — o konkretnej osobie, jej temperamencie, odwadze i wewnętrznej sile.
Ta muzyka ma w sobie coś zdecydowanego, żywego i niepokornego. Bardzo podoba mi się przejście od tonu poważnego, mocnego i niemal surowego do lżejszego, bardziej dynamicznego fragmentu.
To sprawia, że utwór nie jest jednowymiarowy — zostawia ślad i zostaje w pamięci jak dobrze opowiedziana historia.